HISTORIA BIELEK - pochodzenie nazwy
Dodane przez stasinel dnia 25. grudzień 2009 00:00
Bielki – pochodzenia nazwy nie można jednoznacznie wyjaśnić. Biele, Biel – to trawiaste łysiny śród lasów lub mokradeł, bielem porosłe. Tyle na temat pochodzenia nazwy mówi zapis w XIX wiecznym Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Nazwa miejscowości ma związek z przymiotnikiem biały. Etymologicznie z nim wiąże się wyraz błoto. Obydwa wyrazy wywodzą się z języka praindoeuropejskiego, po zrekonstruowaniu: bhělo – bhŏla. Znaczenie obydwu wyrazów wyjaśnia się masowym występowaniem na bagnach wełnianki ( rodzaj trawy ). Jej białe puszyste główki nasienne pokrywały białą barwą błota. Stąd wywodzi się określenie białość bagien.
Te informacje pozwalają nam snuć przypuszczenie, ze tereny naszej wsi niegdyś były porośnięte lasami, wśród których znajdowały się mokradła, bagna.
Takie ukształtowanie powierzchni nie pozwalało na wczesne powstawanie osad.

Rozszerzona zawartość newsa
Historia Bielek jest trudna do ustalenia, wszelkie informacje nie są jasno udokumentowane, a większość dokumentów rodzinnych i urzędowych została zniszczona w czasie ostatniej wojny, ponieważ rodziny z tradycjami narodowo –patriotycznymi zostały wysiedlone. Tak więc zdecydowana większość odtworzonej historii naszej wsi jest oparta na przekazach ustnych lub na zapiskach w pamiętnikach mieszkańców Bielek.
Pochodzenia nazwy również nie można jednoznacznie udokumentować. Warto przytoczyć informacje znane z ustnego przekazu. Oparte na wspomnieniach jednej z mieszkanek Bielek.
Oto relacja: Babcia tę historię słyszała od swojego dziadka ze strony męża, seniora Jana, żyjącego w latach 1809 – 1908. dziadek powoził powozem i opiekował się końmi przy pałacu w Świerczynie. Wieś tę otrzymali w prezencie ślubnym panicz z ojca Trzebuchowski i panienka Bielewiczówna. Być może opowiedziana historia nosi znamiona autentyczności. Wykorzystując ten wątek rozpoczęliśmy poszukiwania w dostępnych dokumentach. Napotkaliśmy jak gdyby potwierdzenie tego faktu. Można snuć zatem przypuszczenie, że nazwa wsi pochodzi od nazwiska Bielewiczów. [ Jakub Trzebuchowski, s. Jana T. Sędziego gr. radziejow. na Swierczynie W. w p. brzeskim, ż. Przyszłej Bogumile Bielickiej, c.o. Jana B., zap. pos. 10.000 złp. ( f. 505 ) ] źródło „Biblioteka Kórnicka – Teki Dworaczka PAN”.
Od połowy XVII w. właścicielami Świerczyna był ród Trzebuchowskich. Być może od ślubu Jakuba i Bogumiły datuje się początek istnienia wsi Bielki. Jest to jednak trudne do ustalenia.
Napotkaliśmy w dokumentach również informację dotyczącą innego wątku mówiącego o pochodzeniu miejscowości. W drugiej połowie XVIII w. ze Świerczynem był związany ród Bogatków. Córka Rocha Bogatko, Magdalena, została żoną Karola Bielewskiego.
W dokumentach źródłowych„Genealogia Polska” istnieje zapis dotyczący pochodzenia rodu Bieleckich [ Bielecki h. Janina, w województwie ruskim i wołyńskim, pisali się z Biela i Biełki w woj. Ruskim. Jedna z gałęzi rodu Janinów osiedlona w woj. sandomierskim, nabywszy już w końcu XIV stulecia wieś Biele na Rusi Czerwonej, od niej wzięła nazwisko Bielecki ]
Twórcą potęgi rodu był Jan Bielik, który pod koniec XV w. popadł w niełaskę Jagielończykom i skonfiskowano mu wszystkie posiadłości, a jego osadzono w lochu. Po upadku potęgi Jana potomkowie tego rodu trafili również na Kujawy. Stąd na ziemi kujawskiej jest dużo nazw miejscowości podobnie brzmiących, jak: Biele gm. Bądkowo i gm. Chodecz, Bielki i Biele gm. Topólka, Bielawy gm. Lubraniec. Tak więc nazwy tych miejscowości mogą pochodzić od nazwiska rodowego Bielik, linii kujawskiej Bielicki lub Bielecki. Istnieje prawdopodobieństwo, że nazewnictwo pochodzi od posiadłości rodowej Biele na Rusi Czerwonej.
Innych materiałów nie można odnaleźć. Zdecydowana większość odtworzonej historii naszej wsi jest oparta na przekazach ustnych. Część z nich stanowią odniesienia do istniejących dokumentów źródłowych.
Wzmianki o naszej miejscowości odnajdujemy analizując dzieje majątku w Świerczynie. Wspominany już wcześniej Słownik Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich podaje informację, że pojawia się on już w dokumentach z 1282 r. . Swircino, wś i folw. nad rzeką Zgłowiączką, pow. nieszaw-ski, gm. Czamanin, par. Świerczyn, odl. 38 w. od Nieszawy. Posiada kościół par. mur., 199 mk., cegielnię(tom 11 str.671) Na podstawie tego zapisu możemy przypuszczać, że folwark znajdował się przy świerczyńskim pałacu.
Pałac w Świerczynie przed wojną

Do dziś istnieją jeszcze fragmenty zabudowań. Wynika więc z tego, że dawna wieś Świerczyn obejmowała tereny, które obecnie należą do Bielek – stąd mowa w zapisie cytowanego słownika o położeniu nad rzeką Zgłowiączką.
Wieś Bielki jest stosunkowo młodą osadą w Gminie Topólka. Na podstawie analizy dokumentów kościelnych udało się ustalić, że Bielki pojawiają się dopiero po odzyskaniu niepodległości przez Polskę. Niemniej jednak w rejestrze księgi parafialnej odnaleźliśmy zapis „ działo się w Świerczynie w dniu dwudziestym czwartym kwietnia tysiąc dziewięćset szesnastego roku w godzinie pierwszej po południu stawił się Józef Górski gospodarz z Bilków, lat dwadzieścia jeden liczący stały mieszkaniec Gminy Czamanin, w obecności Wawrzyńca Szymczaka gospodarza z Świerczyna lat trzydzieści pięć i Wojciecha Łaskiego gospodarza z Zygmuntowa lat czterdzieści mający, i okazał nam dziecię małżeńskie oświadczając iż takowe urodzone jest w Bilkach w dniu siedemnastym, miesiąca i roku bieżącego, z małżonki Floriany z Lewandowskich” Imię opisanego dziecka to Helena Władysława Górska, pierwsza oficjalnie odnotowana mieszkanka Bielek.
Na początku XIX wieku siedzibą gminy był Świerczyn, a od roku 1860 do wybuchu II wojny światowej siedzibą gminy był Czamanin, powiat nieszawski (informacja)“Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”.
Z tego też okresu istnieją dokumenty, że w latach 1932 – 1939 wójtem tej gminy był mieszkaniec Bielek Franciszek Kralski, a sekretarzem Jan Wiśniewski z Topólki.
Klarski
>Franciszek Kralski 1889- 1962 (na zdjęciu)Wójt Gminy Czamanin w latach 1932- 1939, obecnie teren gminy Topólka. Urodzony w miejscowości Świerczynek. Funkcję wójta pełnił przez dwie kadencje.
Po wyzwoleniu w 1945 roku zaczęli powracać z wysiedlenia gospodarze Bielek. Zastali spustoszone gospodarstwa, a niekiedy ruiny, jak się później okazało, nie zawsze to spustoszenie powodowali niemieccy osadnicy, ale sowieccy żołnierze. Po powrocie z wygnania mieszkańcy Bielek w miarę szybko odbudowali swoją wieś, choć rany z wojennej pożogi pozostały niewyjaśnione i niezagojone do dziś.
W powojennej budowie polskiej państwowości mieszkańcy stawiali czynny opór kolektywizacji i uspołecznieniu wsi. Pod koniec lat 60 zawiązało się Kółko Rolnicze, którego założycielem i pierwszym prezesem był ówczesny sołtys Henryk Baranowski.
Baranowski
Henryk Baranowski - 1960 - 1980

Ze składek członkowskich zakupiono maszyny i narzędzia konne do wypożyczania okolicznym rolnikom. W ten sposób zbierano fundusze na zakup następnych maszyn, a później przy wsparciu finansowym państwa zakupiono pierwszy traktor i zestaw podstawowych narzędzi. Pierwsza baza kółka rolniczego została zlokalizowana u Czesława Zuchniarka. W latach 70 Kółka rolnicze zostały skupione przy Państwowej bazie maszynowej(POM) w Kamieńcu, później na bazie tego powstały SKR-y. Na Bielkach zostały tylko kółka rolnicze jako organizacja zawodowa rolników, lecz działalność jej została zawieszona, podobnie jak KGW. Po przeniesieniu bazy kółka rolniczego do Paniewa, powstała pustka organizacyjna, w związku z tym na zebraniu wiejskim mieszkańcy podjęli decyzję o budowie świetlicy wiejskiej.
Świetlica przez długi czas służyła mieszkańcom, szczególnie paniom z Koła Gospodyń Wiejskich, które wspólnie z sołtysem opiekowały się tym obiektem. W czasie zmian ustrojowych, władze państwowe i samorządowe zapomniały o finansowaniu tych obiektów, więc niszczały w zapomnieniu,
świetlica z przed pierwszego remontu

wykorzystywane sporadycznie na zebrania wiejskie. Innego znaczenia nabierają te obiekty, po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej, istnieje bowiem możliwość pozyskiwania, przy wsparciu samorządu, środków na rozwój obszarów wiejskich(PROW).
Zapraszamy do uzupełniania naszej historii
Komisja do spraw promocji Bielek